Η ναρκισσιστική πανδημία κι η κόλαση

Καμμιά 40αριά χρόνια πριν, ο μακαρίτης Kρίστοφερ Λας (1932-1994), διαπίστωνε ότι το/η βασικό/ή χαρακτηριστικό/ιδιότητα της αμερικάνικης κοινωνίας ήταν ο ναρκισσισμός. Τα συμπεράσματά του, εμείς, εδώ, τα διαβάσαμε το 2002, λίγα χρόνια μετά το μπαχτιρντί του χρηματιστηρίου και αναμένοντας τον σωτήρα Καραμανλή τον Βου.

Ο Λάς πρόλαβε και πέθανε και δεν είδε (ή βλέπει από αλλού-για να τους καλύψω όλους) το μπαχτιρντί του ναρκισσισμού που παίζει τώρα: σκέτη κόλαση: εδώ, εδώ, εδώ και σε πολλά αλλού.

Η  κόλαση δε συμμαζεύεται

Το ποδόσφαιρο και το Άγιο Πνεύμα

Η σχέση θρησκείας και σπόρ (και δή ποδοσφαιρου) είναι προφανής: τη βλέπουμε μπροστά στα μάτια μας. Οι οπαδοί κάθε ομάδας έχουν τον Θεό τους - εξαιρουμένων των εκκλησιαστικών και μοναστηριακών χώρων, στην κοσμική ζωή, η αναφορά στον Θεό εμφανίζει την μεγαλύτερη συχνότητα μέσα στα νοσοκομεία και στα γήπεδα.

Η (μη τεχνική) ορολογία είναι σχεδόν ταυτόσημη: ιερό, θυσία, καρδιά, ψυχή, αγάπη, πίστη, αθανασία και τα παρόμοια – αν και θα είχε ενδιαφέρον και μια συγκριτική μελέτη των τεχνικών ποδοσφαιρικών όρων – οφσάιντ, πέναλτι, κόρνερ, πλάγιο άουτ και τα παρόμοια, με εκκλησιαστικούς όρους - ομολογία, μυστήριο, ουσία, πάθος και τα παρόμοια.

Όπως και να ‘χει, τώρα που φτάσαμε στους 8 και καθαρίσαμε με σιντοϊστές, βουδιστές και τους παρόμοιους, βλέπουμε για μια ακόμη φορά τον καθολικισμό να προηγείται:

συγκεντρώνοντας το 38%. Ακολουθεί ο προτεσταντισμός με 21%, η ορθοδοξία με 11% (χάρη στην Αγία Ρωσία) ενώ μουσουλμάνοι, εβραιοι, άθεοι & παρόμοιοι συγκεντρώνουν το υπόλοιπο 30%.

Δεν γνωρίζω τα πορίσματα των ειδικών (κοινωνιολόγων του ποδοσφαίρου, πολιτικών επιστημόνων, οικονομολόγων κλπ του ποδοσφαίρου και προπαντός τα πορίσματα της ποδοσφαιρικής θεολογίας), αλλά είναι θέμα το ότι ενώ το ανακάλυψαν προτεστάντες, το καλλιέργησαν καλύτερα οι καθολικοί. Το δικό μας το δόγμα δεν τα πάει καλά και όλοι γνωρίζουμε ότι οι πιθανότητές μας είναι λίγες, αν και παίζουμε εντός έδρας.

Κατά πάσα πιθανότητα, η αναγνώριση από τους καθολικούς στον Ιησού Χριστό του δικαιώματος εκπόρευσής Αγίου Πνεύματος , τούς έχει βοηθήσει στον συγκεκριμένο πόλεμο.

Λογοτεχνικός Δαρβινισμός (86): Shakespeare vs. Cocaine

Αν και κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει στα σοβαρά τη στενή σχέση του Σέξπιρ με τα ξύδια (ο μεγάλος σεξπιρολόγος Albert H. Tolman, έλεγε ότι το πίνειν έχει στα έργα του την ίδια συχνότητα εμφάνισης με τα κόμματα, τις τελείες και τ’ άλλα σημεία στίξεως και, ούτως ή άλλως, την εποχή εκείνη όλοι ήταν συνέχεια λιώμα – ο γνωστός λυκανθρωπικός φιλόσοφος Θωμάς Χομπς, μας υπενθυμίζει στο ημερολόγιο του, ότι στη ζωή του μέθυσε χιλιάδες φορές (όχι με ποίηση και αρετή που, συμπληρωματικά προς το κρασί, προτείνει ο Κάρολος Μποντλέρ, αλλά με σκέτο κρασί)), με τη ντρόγκα τα πράγματα είναι αλλιώς.

Όταν ο Dr Francis Thackeray έκανε λόγο για κοκαϊνη και μαύρο μετά από χημική ανάλυση υπολειμμάτων σε πίπες της εποχής του βάρδου, η ακαδημαϊκή σεξπηρική κοινότητα έφριξε και το απέκλεισε ολοσχερώς – με βάση τα ακλόνητα επιστημονικά τεκμήρια του έτσι γουστάρω (Ο Thackeray άρχισε να το ψάχνει από το 2001, το 2011 ζήτησε άδεια να ανοίξει τον τάφο του Σέξπιρ για να βρει τί τον σκότωσε και αν τα ποιήματα και τα θεατρικά του έργα τα έγραψε υπό την επήρεια ναρκωτικών, δεν τα κατάφερε («Δεν είμαι υπέρ του να ανοίγουμε τους τάφους της Μόνα Λίζα ή του Σέξπιρ για να βρούμε από τί πέθαναν. Δεν είμαι βέβαιη τί θα μας αποκαλύψει, εκτός από τον τρόπο της ζωής κάποιου στην ελισαβετιανή Αγγλία», είχε πεί μια σεξπιρολόγος καθηγήτρια), αλλά, τελικά, δημοσίευσε τα πορίσματα του

Φαίνεται ότι ο βάρδος, μέσα στην όλη μεγαλοφυΐα του, πήρε γραμμή τις καταστρεπτικές συνέπειες της κοκαΐνης και προτιμούσε το αγνό μαυράκι: Η Cannabis Sativa ήταν η 10η Μούσα του.

Σε 2,5 ώρες το πολύ, θα ξέρουμε αν είχε δίκιο.

YΓ: Η Κολομβία είναι μια χώρα που από τα μέσα των σίξτις βρίσκεται σε εμφύλιο πόλεμο. Παρόλα αυτά, καταφέρνει και συνεργάζεται εποικοδομητικά με την βρετανική κυβέρνηση προς δόξα της ειρήνης και της ευημερίας

Λογοτεχνικός Δαρβινισμός (85): Τα μέλλοντα της επιστημονικής φαντασίας

To io9 είναι ένα blog που ασχολείται με το μέλλον. Το έφτιαξε η Annalee Newitz, δημοσιογράφος και συγγραφέας σε περιοδικά όπως το Wired, το Popular Science και τα παρόμοια,. Απαντώντας σε ένα τουίτ που ζητούσε ένα Info-graphic σχετικό με την χρονική απόσταση που έχουν οι ιστορίες επιστημονικής φαντασίας (εφ) από το εκάστοτε παρόν, το io9 έκανε μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα έρευνα: χώρισε το μέλλον σε 3 επιμέρους μέλλοντα:

1.το βραχυπρόθεσμο (0-50 χρόνια)

2.το μεσοπρόθεσμο (51-500 χρόνια)

3.το μακροπρόθεσμο (+501 χρόνια)

Στη συνέχεια συγκέντρωσαν ένα τυχαίο δείγμα από 250 έργα εφ (μυθιστορήματα, κόμικς, κινηματογραφικές ταινίες και τηλεοπτικές σειρές) -από το 1880 έως και το 2010 και μέτρησαν (Ελάττωμα της δειγματοληψίας: μετρήθηκαν μόνο έργα στην αγγλική γλώσσα). Τα αποτελέσματα ανά δεκαετία:



Και τι βλέπουμε;

• Συνολικά το Μεσομέλλον έρχεται πρώτο (42% επί του συνόλου) με κορύφωση στη δεκαετία του 1950 (55%) και χαμηλότερο ποσοστό (23,1%) στη πρώτη δεκαετία του περασμένου αιώνα. 
• Το Βραχυμέλλον έρχεται δεύτερο στο σύνολο (33%), με μέγιστο στη δεκαετία του 1980 ( 59,2%( και ελάχιστο στην τελευταία δεκαετία του προπερασμένου αιώνα (12,5%). 
• Το Μακρομέλλον έρχεται τελευταίο με μόλις 25% στο σύνολο. Μέγιστο πιάνει στη δεκαετία του 1930 (48%) και ελάχιστο στην τελευταία δεκαετία του 20ου αιώνα με μόλις 2,7% 
• Οι μόνες δεκαετίες όπου οι προτιμήσεις ήταν σχετικά μοιρασμένες ήταν οι δεκαετίες 1920, 1940 και 1960 – οι δεκαετίες της μεγαλύτερης κοινωνικής απελευθέρωσης στις ΗΠΑ 
• Στο πέρασμα του χρόνου φαίνεται ότι οι προτιμήσεις των δημιουργών για το Βραχυμέλλον έχουν μια αυξητική τάση (η οποία πιθανώς να αντιστραφεί (αν λάβουμε υπόψη μας τα τελευταία 30 χρόνια μόνο), οι προτιμήσεις για το Μεσομέλλον είναι μάλλον σταθερές ενώ οι προτιμήσεις για το Μακρομέλλον φαίνεται να είναι αντίστροφες από αυτές για το Βραχυμέλλον. 

• Όπως φαίνεται από το παρακάτω διάγραμμα ροής, οι προτιμήσεις του δημοφιλέστερου Μεσομέλλοντος τείνουν να συγκεντρώονονται στον 21ο και 22ο αιώνα μΧ.

• Απομένει η εξέταση του χρώματος που δίνουν στα μέλλοντα αυτά οι δημιουργοί

Στην πραγματικότητα δεν ζούμε παρά μερικές ώρες της ζωής μας. Α Καμύ

H καρδιά της, ένα 8-κύλινδρο θηρίο (V8) που έδινε μέχρι και 375 hp.

Και το πρόσωπό και το σώμα της, η πιο τρελλή γαλλική τσαχπινιά ανάκατη με αμερικάνικη αίσθηση ελευθερίας. Μπορούσε να σε πάει με 250 χλμ/ώρα



Την εποχή εκείνη (1959-62) ήταν η πιο ποθητή: For the Few Who Own the Finest. Την πήραν ο Pablo Picasso, ο Tony Curtis, η Ava Gardner, ο Sir Stirling Moss, o Ringo Starr, o Maurice Trintignant, η Joan Fonatine, ο Danny Kaye, ο François Truffaut και διάφοροι σαουδάραβες πρίγκηπες.

Στις 2 Ιανουαρίου 1960, η Francine κι η Janine, παρέα τους συζύγους του Albert και Michel, τα πίνανε στο μικρό ρεστοράν του ξενοδοχείου Hotel Ollier στο Lourmarin. Ο Michel, εξαιρετικό μείγμα πνευματικού ριζοσπαστισμού και ηδονισμού, ήταν υπεύθυνος για το δημιουργικό μέρος της επιχείρησης, έχοντας αφήσει τα πρακτικά μέρη σε άλλα μέλη της οικογένειας. Έτσι είχε καταφέρει να κάνει την επιχείρηση 2η στον τομέα σε όλη την Γαλλία.

Ο Michel και ο Albert, εκτός από συνεργάτες ήταν και φίλοι. Και όπως όλοι οι φίλοι, σε άλλα συμφωνούσαν και σε άλλα διαφωνούσαν.

Σε ένα από αυτά που διαφωνούσαν οι 2 φίλοι, ήταν η ταχύτητα. Λάτρης της ο Michel, έτρεμε στην ιδέα της ο Albert (συχνά, έλεγε: «Μα φίλε μου, βλέπεις κανέναν να βιάζεται;»). Αλλά εκείνο το βράδυ ο Michel τού μίλησε για την Facel Vega.

Τί του είπε δεν είναι γνωστό, αλλά την μεθεπόμενη μέρα ο Albert επιβιβαζόταν στο αυτοκίνητο του Michel. Και με οδηγό τον Michel και παρέα τη γυναίκα του τελευταίου Janine, την κόρη του Anne και το σκάι τερριέ της Janine, Floc, θα ταξίδευαν προς το Παρίσι. Το προηγούμενο απόγευμα, κακόκεφος λόγω hangover, ο Albert πέρασε από ένα συνεργείο της Renault και υπέγραψε ένα αντίτυπο του «Ο Ξένος» για τον ιδιοκτήτη του συνεργείου: «Στον κ. Baumas, που φροντίζει να επισκέπτομαι συχνά το Lourmarin».

Ο Albert την επομένη, επέστρεψε μια και καλή στο Lourmarin για να ταφεί.



 Ο Michel πέθανε 5 μέρες αργότερα σε νοσοκομείο του Παρισιού, όπου και θάφτηκε. Η Αnna κι η Janine τη γλύτωσαν, ενώ άγνωστη παραμένει μέχρι σήμερα η τύχη του σκάι τερριέ.
Η Facel Vega διαλύθηκε σε ένα δέντρο και το κοντέρ κόλλησε στα 150 χλμ/ώρα.





[Albert = Albert Camus, Michel = Michel Gallimard, Facel Vega= Facel Vega HK500, η δημιουργία του ελληνογαλλου μηχανικού Jean Daninos]

Οι Έλληνες και οι Βάρβαροι: Από τα βελανίδια στο ωμό κρέας

Ο αείμνηστος Νικόλαος Αθανασόπουλος (1923-2016), επίτιμος εισαγγελέας και αναπληρωτής υπουργός Οικονομικών του Πασόκ (1985-1986), το ξεστόμισε μπροστά σε έναν Βέλγο κοινοτικό αξιωματούχο:

“όταν εμείς οι Έλληνες χτίζαμε Παρθενώνες, εσείς οι βάρβαροι τρώγατε βελανίδια“

Ήταν το «σκάνδαλο του καλαμποκιού», το σκάνδαλο που εισήγαγε τη γενιά μου στον κόσμο των σκανδάλων και των ειδικών δικαστηρίων (οι σύντροφοι του Πασόκ, μέσω της εταιρείας «Διεθνής Εταιρεία Διεθνούς Εμπορίου ITCO Α.Ε» προσπαθούσαν να ασκήσουν επιρροή στις τιμές της αγοράς αραβοσίτου πουλώντας, για το λόγο αυτόν, το καλαμπόκι σε χώρες της τότε ΕΟΚ. Για να γλυτώσουν την αντισταθμιστική εισφορά και να προκύψει κέρδος από την υψηλή τιμή πώλησης και την καταβολή κοινοτικών επιδοτήσεων, πλαστογράφησαν τα χαρτιά και το γιουγκοσλαβικό καλαμπόκι φαινόταν ως ελληνικό. Θεωρούσαν ότι έτσι χτυπόύσαν και το κατεστημένο των Βρυξελλών. Τους τσάκωσαν και ο Αθανασόπουλος, ως αρμόδιος υπουργός και γνώστης της πλαστογράφησης, ξεστόμισε την εν λόγω φράση).

30 χρόνια περίπου αργότερα, διαβάζουμε ότι ο κ. Χριστόδουλος Πρωτόπαπας, λίγο καιρό πριν  αναλάβει το καθήκον της καθοδήγησης της χώρας στο διαστημικό της ταξίδι, είχε γράψει:

«Η Ελλάδα και η Ρωμιοσύνη δεν πεθαίνει ποτέ κουφάλες ευρωπαίοι. Όταν εμείς κτίζαμε ναούς και γράφαμε κωμωδίες και τραγωδίες εσείς ζούσατε στις λάσπες, τρώγατε ωμό κρέας και μιλούσατε άπλυτοι με άναρθρες κραυγές»

Σωστό. Μόνο που αυτοί ενώ ζούμε,πλέον,σε  σπίτια, τρώνε μαγειρεμένο κρέας και μιλάνε λουσμένοι σε γλώσσες μορφοποιημένες, εμέις συνεχίζουμε, όχι μόνο να γράφουμε, αλλά και να ζούμε κωμωδίες και τραγωδίες. 

Ένας εκκεντρικός, τολμηρός (ή/και αδίστακτος) και σίγουρα ευφυής τύπος (Είμαι ένας περιθωριακός του κυπριακού συστήματος λόγω του ότι ακόμα συνεχίζω να θέλω να έχω νέες ιδέες), συνεχίζει την παράδοση.

Γιατί η ποίηση έχει (ή δεν έχει) νόημα (44): Το έθνος και η ποίηση: μια ποσοτική προσέγγιση

Για ακόμη μια φορά οι σκοτεινές προβλέψεις. Το ότι ο πληθυσμός της χώρας μειώνεται είναι πλέον γεγονός χειροπιαστό. Κι αν οι προβλέψεις του μαιευτήρα είναι υπερβολικές («ο πληθυσμός το 2050 θα έχει μειωθεί σε 6,5 με 8 εκατομμύρια άτομα»), αυτό μάλλον οφείλεται στο ότι ο γιατρός είναι απογοητευμένος από την εξέλιξη της πελατείας του και βλέπει τα πράγματα ακόμη πιο μαύρα από όσο είναι, όπως φαίνεται από την παρακάτω εικόνα: 

Εξίσου δυσάρεστα είναι τα πράγματα για την ποιότητα του πληθυσμού. Δεν με ενδιαφέρει τόσο η γενετική/εθνολογική σύσταση του πληθυσμού, όσο η ηλικιακή: «Ο πληθυσμός γερνάει ταχύτερα από τις προβλέψεις». Έτσι, έχουμε ένα πληθυσμό που υπερτερεί σε ωριμότητα, πνευματικότητα, στοχαστικότητα και τα παρόμοια αλλά υστερεί σε ενέργεια, ζωντάνια, φρεσκάδα και τα παρόμοια.

Και η ποίηση; Τι σχέση έχει μ’ αυτό; Αντίθετα από τον πληθυσμό που ο ρυθμός αύξησής του έβαινε μειούμενος όλα αυτά τα χρόνια, ο ρυθμός των ποιητικών συλλογών που εκδίδονταν κάθε χρόνο έβαινε αυξανόμενος. Το 2011 είναι το έτος-καμπή, από όπου αρχίζει η μείωση του πληθυσμού. Τι θα γίνει με τα ποιητικά βιβλία; Ανάλογα με τον αριθμό ετών που θα λάβει κάποιος υπόψη του, η εκτιμήσεις για την μελλοντική κατάσταση μπορεί να διαφέρουν σημαντικά. Έτσι, έχουμε:

Σενάριο 1 (λαμβάνοντας υπόψη τα χρόνια της χρεωκοπίας και των μνημονίων)
Σενάριο 2 (λαμβάνοντας υπόψη τα χρόνια της χρεωκοπίας και των μνημονίων+επανίδρυση κράτους)
Σενάριο 3 (λαμβάνοντας τα χρόνια της χρεωκοπίας και των μνημονίων+επανίδρυση κράτους+εκσυχρονισμός κράτους)

Σενάριο 4 (το οποία δεν βασίζεται στην ιστορία των αριθμών αλλά υποθέτει ότι οι Έλληνες καταλαβαίνουν τί παίζει, σταματούν να γράφουν ατέρμονα ποίηση και αποφασίζουν να κάνουν κάτι άλλο).

Στην παρακάτω εικόνα η Κατά Κεφαλήν Εκδιδόμενη Ποίηση. Αν επαληθευτούν το σενάριο 1 για την ποίηση και οι μαύρες εκτιμήσεις του μαιευτήρα για τον πληθυσμό, στο ένα εκατομμύριο Ελλήνων και Ελληνίδων του 2050 θα αντιστοιχούν πάνω από 300 ποιητικές συλλογές.



Όπως και να ‘ χει, κατά βάθος παραμένω αισιόδοξος. 190+ χρόνια από το διάλογο που σχεδίασε ο εθνικός ποιητής:

«-Πώς πάει το Έθνος; Πώς πάνε οι δουλειές;»

Άφησε το κουπί και με το χέρι εσυχνόκοβε τον αέρα οριζοντίως.

«-Είδες να μαδάνε την κότα και ο αέρας να συνεπαίρνει τα πούπουλα; Έτσι πάει το έθνος»

συνεχίζουμε (κόβοντας τον αέρα μάλλον καθέτως), να τη βγάζουμε

Πηγές

Δ Σολωμού, Αυτόγραφα Έργα, Ενότητα 5, Η Γυναίκα της Ζάκυθος, Αθήνα 1998
Κ Κουτσουρέλης. Facebook, 03/09/2017
Wikipedia, List of countries by future population

Λογοτεχνικός Δαρβινισμός (84): Τα 2 Μουστάκια κι η Ανάγνωση (2): Το Παχύ Μουστάκι και τα Αναγνώσματα των Αμούστακων

Εξίσου, αν όχι περισσότερο, μανιώδης αναγνώστης ήταν κι ο Ιωσήφ Βισαριόνοβιτς. Σύμφωνα με την τυπική διάγνωση, τα βιβλία τον βοηθούσαν να απομονώνεται από τις απάνθρωπες καταστάσεις που προκαλούσε κατά την επιδίωξη της ουτοπίας της αταξικής κοινωνίας (π.χ. βλ εδώ).

Η βιβλιοθήκη του Βισαριόνοβιτς αριθμούσε περίπου 20000 τίτλους. Πέρα από τα αυτονόητα μαρξιστικά κείμενα, η ιστορία (ή ο μύθος) μάς λέει ότι ο συγγραφέας του «Ο Διαλεκτικός και ο Ιστορικός Υλισμός» ήταν παθιασμένος αναγνώστης των κλασικών (Τολστόι, Ντοστογιέφσκι, Σέξπηρ, Ουγκό, Σίλερ κ.λπ.) και όταν έβρισκε χρόνο παρακολουθούσε και την μετα-επαναστατική ρώσικη λογοτεχνία (Γκόρκι, Ιλιά Έρενμπουργκ, Ισαάκ Μπάμπελ, κ.λπ.). Τα ενδιαφέροντα του, ως συνεπούς μαρξιστή, απλώνονταν από την ιστορία, την οικονομία και τη φιλοσοφία έως τη βιολογία, τη γλωσσολογία και τα στρατιωτικά ζητήματα.

Μέρη της βιβλιοθήκης του Στάλιν μπορεί να δείς κανείς εδώ.

Μερικά από αγαπημένα του: Η Βίβλος, Αδερφοί Καραμαζόφ (Ντοστογιέφσκι), Στον παράδεισο των κυριών (Εμίλ Ζολά), Ιστορίες (Άντον Τσέχοφ), Ο ηγεμόνας (Μακιαβέλι), Η λευκή φρουρά (Μιχαήλ Μπουλγκάκοφ), Σαλαμπό (Γκυστάβ Φλωμπέρ)

Για περισσότερα με τα αγαπημένα διαφόρων τύπων celebrities (πολιτικοί, επιχειρηματίες, επενδυτές, συγγραφείς, ηθοποιοί κ.λπ), εδώ

Από όπου, με μια σύγκριση των αγαπημένων βιβλίων των σημερινών (όλων αμούστακων) δικτατόρων, φαίνονται τα εξής (και ο καθένας μπορεί να βγάλει τα συμπεράσματά του):

Τέλος, από τα βιβλία (μυθοπλασίας) που σημάδεψαν όλους αυτούς τους celebrities, τις περισσότερες εμφανίσεις κάνει η οικογένεια Καραμαζόφ, ακολουθούμενη από την Βίβλο και τον Μεγάλο Γκάτσμπι κ.λπ (μαζί με τη θέση του κάθε βιβλίου στη Λίστα του Εξωγήινου Αναγνώστη)




ΥΓ. Από όλους τους celebrities, πιο κοντα μου, πρώτα ο Μ Φρίμαν  και μετά ο Ντίλαν και ο Φιντελ Κάστρο κι  ο Χέμινγουέι.

Λογοτεχνικός Δαρβινισμός (83): Τα 2 Μουστάκια κι η Ανάγνωση

Διαβάζοντας το «Το 24ωρο ενός αναγνώστη» του Χαράλαμπου Γιαννακόπουλου, ένα ωραίο και με χιούμορ γραμμένο βιβλίο πάνω τον αναγνώστη και την ανάγνωση, με μια γραφή που προσπαθεί να ισορροπήσει στην διεπιφάνεια βιβλιοφιλίας/βιβλιομανίας, μού ΄ρθαν στον μυαλό κάποιοι δυνατοί αναγνώστες. Όχι τίποτα συγγραφείς, φιλόσοφοι και τα παρόμοια που το ενδιαφέρον για αυτούς είναι άλλου τύπου, αλλά 2 μεγάλοι μυστακοφόροι δικτάτορες που απ’ ό,τι λέγεται ήταν γεροί σελιδογυριστές: ο ένας με σύντομη σχετικά καριέρα που δεν έφτασε ούτε τη 15ετία (1933-1945) – το Λεπτό Μουστάκι, με υπερδιπλάσια καριέρα ο 2ος (1922-1953)-Το Παχύ Μουστάκι.

Αρχίζω με το Λεπτό Μουστάκι.

Είναι γνωστό ότι ο Χίτλερ έφαγε πόρτα από την Ακαδημία Καλών Τεχνών της Βιέννης κι ότι δεν είχε καμιά εκπαίδευση της προκοπής αλλά, σύμφωνα με τον παιδικό του φίλο Αύγουστο Κούμπιτσεκ, είχε 2 μεγάλες αγάπες: τον Βάγκνερ και τα βιβλία. Ζούσε μέσα στα βιβλία, δεν τον έβρισκες ποτέ χωρίς ένα βιβλίο στο χέρι. Μάλλο κάπως ειρωνικό, για κάποιον που είναι πιο γνωστός ως εμπρηστής βιβλίων.

Έτσι, σύμφωνα με τους βιογράφους της βιβλιοθήκης του (Hitler’s Private Library), ο Αδόλφος είχε περί τους 16000 τόμους (οι εκτιμήσεις είναι δύσκολες, σώθηκαν μόνο 1200 τόμοι από τους Αμερικανούς, οι οποίοι και τους έχουν σε δημόσια βιβλιοθήκη τους, ενώ υπάρχουν μεγάλες πιθανότητες οι Ρώσοι να κράτησαν κάπου στους 10000 τόμους – δεν έχουν δει ποτέ τη δημοσιότητα)

Πόσα από τα βιβλία αυτά διάβασε ο Αδόλφος; Δύσκολο να απαντήσει κανείς, και οι απόψεις παίζουν ανάλογα με τον εκτιμητή και τα γούστα του: άλλοι μιλάν για λίγα, άλλοι για όλα!!!

Όπως και νάχει, οι εκτιμήσεις μιλάνε για 7000 τόμους στρατιωτικών θεμάτων (όλες οι στρατιωτικές εκστρατείες που είχαν καταγραφεί ως τότε στην ιστορία και με έμφαση στις εκστρατείες του Ναπολέοντα), βιογραφίες βασιλιάδων και μεγάλων στρατηγών και τα παρόμοια. Καμμιά 1500αριά τόμοι είχαν να κάνουν με μουσική, αρχιτεκτονική, θέατρο, ζωγραφική και γλυπτική. 1000 τόμοι ήταν μυθοπλασία, 200 τόμοι με απομνημονεύματα στρατιωτών από τον 1ο παγκόσμιο πόλεμο, αρκετές 100άδες τόμοι με θρησκευτικά και πνευματικά θέματα.

Μερικά από αγαπημένα του: Η Καλύβα του Μπαρμπα-Θωμά (Χάριετ Μπίτσερ-Στόου), Ο Ροβινσόνας Κρούσος (Ντάνιελ Ντεφόε), Τα Ταξίδια του Γκιούλιβερ (Τζόναθαν Σουίφτ), Δον Κιχώτης (Μιγκέλ ντε Θερβάντες), Φωτιά και Αίμα (Ερνστ Γιούνγκερ), Ο Τελευταίος των Μοϊκανών (Τζέιμς Κούπερ).

Στους 1200 διασωθέντες τόμους δεν βρέθηκαν βιβλία των Γκέτε, Σίλερ, Δάντη, Νίτσε, Σοπενάουερ, αλλά δύσκολα πιστεύει κανείς ότι δεν υπήρχαν – μάλλον τά ‘καψαν οι βόμβες ή τα τσίμπησαν οι Σοβιετικοί. Πάντως, οι συμπολεμιστές του στον 1ο παγκόσμιο πόλεμο θυμούνται το Λεπτό Μουστάκι να διαβάζει το «Ο Κόσμος σαν Βούληση και σαν Παράσταση» μέσα στα χαρακώματα.

Αξίζει να θυμηθούμε πως τελειώνει το βιβλίο του ο Αρθούρος Σοπενάουερ (μτφρ. Α Βαγενάς):

«Εμείς, πάμε τολμηρά ως το άκρο: για κείνους που η Βούληση, εμψυχώνει ακόμα, αυτό που μένει ύστερ’ απ’ την ολική εξαφάνιση της Βούλησης, είναι πραγματικά το μηδέν. Αλλά, αντίστροφα, για κείνους που έχουν αλλάξει και καταργήσει τη Βούληση, είναι ο παρών κόσμος μας, αυτός ο κόσμος ο τόσο πραγματικός μ΄ όλους τους ήλιους του κι όλους τους γαλαξίες του, που είναι τα μηδέν.»

Θα συνεχίσω με το Παχύ Μουστάκι.

Το ''Κεφάλαιο'', τα Ρομπότ και η Εργατική Τάξη

Αν και στο mainstream (δυτικό) επίπεδο της πολιτικής οικονομίας και των παραφυάδων της, οι ιδέες του Μαρξ θεωρούνται ξεπερασμένες από την πραγματικότητα και, σε κάθε περίπτωση, θαμμένες στα συντρίμμια του Τείχους του Βερολίνου, υπάρχουν ορισμένοι που επιμένουν σ’ αυτές. Και τις θεωρούν πιο επίκαιρες από ποτέ. 

Έτσι, πέρυσι, που εκτός από τα εκατόχρονα της Οκτωβριανής Επανάστασης είχαμε και τα 150χρονα του 1ου τόμου του ‘’Κεφαλαίου’’, πολλοί από τους παραπάνω γιόρτασαν τα γενέθλια του βασικού βιβλίου της εργατικής τάξης (π.χ. εδώ - και για το ελληνικό συνέδριο εδώ, με προλόγισμα του Γιάννη Μηλιού, πάλαι ποτέ θεωρητικού του Σύριζα, ο οποίος πρόλαβε να αποχωρήσει το 2015, σώζοντας την τιμή της μαρξιστικής ηλεκτρολογίας. Παρόλα αυτά, κι επειδή το γλυκό δύσκολα το βγάζεις από το στόμα σου, ανέλαβε τη διεύθυνση του Φεστιβάλ Αθηνών - Επιδαύρου υποσχόμενος ότι δεν θα το αφήσει ποτέ χωρίς ρεύμα.)

Και είπε ο καθένας την ιστορία του.

Παράλληλα, ο σύγχρονος αναγνώστης που ανήκει στην εργατική τάξη έχει τη δυνατότητα, με λίγα σχετικά χρήματα, να προμηθευτεί μια σειρά από ‘’λυσάρια’’ που γράφτηκαν για να τον καθοδηγήσουν στην πορεία του μέσα στους λαβύρινθους αυτού του βιβλίου. H βιομηχανία ανάγνωσης/πρόσληψης του ‘’Κεφαλαίου’’ έχει μεγάλη ιστορία που θέλει ολόκληρο βιβλίο για να παρουσιαστεί. Πάντως, αν αφήσουμε απέξω τον ‘’χυδαίο’’ μαρξισμό και τον οικονομικό ντετερμινισμό του, και μείνουμε στον πιο εκλεπτυσμένο δυτικό μαρξισμό, η προσπάθεια αναγνωστικής και ερμηνευτικής καθοδήγησης της εργατικής τάξης ξεκινά μέσα στον Μάη του 68 με το ‘’Διαβάζοντας το Κεφάλαιο’’ των Λουί Αλτουσέρ και Ετιέν Μπαλιμπάρ και την προσπάθεια ανάδειξης του επιστημονικού χαρακτήρα του μαρξισμού (το 1969, ο Αλτουσέρ δημοσίευσε και ένα ξεχωριστό άρθρο στην Ουμανιτέ με τίτλο ‘’Πώς να διαβάσουμε το ‘’Κεφάλαιο’’, το οποίο έκανε θραύση και στην Ελλάδα και ειδικά στους χώρους του πάλαι ποτέ ΚΚΕ εσωτερικού, μέρος του οποίου σήμερα κυβερνά τη χώρα με τη μορφή του υβριδίου ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ – υπάρχει στο Λ Αλτουσέρ, Θέσεις, Θεμέλιο 1977, μτφρ. Ξ Γιαταγάνας, σελ. 51-61. Το ωραίο είναι, ότι χρόνια μετά (1992), όταν αυτός ο ταλαιπωρημένος από σκοτεινές ψυχικές δυνάμεις στοχαστής έγραφε την αυτοβιογραφία του, παραδεχόταν ότι δεν είχε διαβάσει αναλυτικά τον Μαρξ και αποδεχόταν τη μομφή που τού απέδωσε ο συντηρητικός στοχαστής Ραϊμόν Αρόν στο έργο του (όπως και στου Σαρτρ) = ’’κατά φαντασίαν μαρξισμός’’ (Λ Αλτουσέρ, Το μέλλον διαρκεί πολύ. Τα γεγονότα, Ο Πολίτης 1992, μτφρ. Α Ελεφάντης& Ρ Κυλιντηρέα).

Δυο άλλοι σταρ της μαρξιστικής ερμηνευτικής έχουν γράψει ’’λυσάρια’’ για το ’’Κεφάλαιο’’: Ο πολύς Φρέντρικ Τζέιμσον, το Representing Capital. A Reading of Volume One (Verso, 2011), κι ο Ντέιβιντ Χάρβεϊ το A Companion to Marx's Capital (Verso, 2010) (ενώ στην ιστοσελίδα του προσφέρει και πανεπιστημιακό μάθημα πάνω στο βιβλίο). Ενώ ο λιγότερο γνωστός Μίκαελ Χάινριχ δίνει τη δική του (πιο γερμανική) προσέγγιση (An Introduction to the Three Volumes of Karl Marx’s Capital, Schmetterling Verlag GmbH, 2004/MonthlyReview Press 2012). To τελευταίο προϊόν της εν λόγω βιομηχανίας είναι το ομαδικό ‘’Reading 'Capital' Today: Marx after 150 Years’’ (Pluto Press, 2017) σε επιμέλεια I Schmidt & C Fanelli.

Και, θα πεί κανείς, τι έγινε; Τα μονίμως ξινά, περσινά σταφύλια. Αλλά… Το ενδιαφέρον είναι αλλού: στις δηλώσεις του Mark Carney, διοικητή της Τράπεζας της Αγγλίας και προέδρου της Επιτροπής για την Οικονομική Σταθερότητας:

"Στην εποχή της ΤεχνητήςΝοημοσύνης οι Μαρξ και Ένγκελς γίνονται ξανά σχετικοί.[…] Υπάρχει μια ασυνέχειαστις προσδοκίες. Ενώ στις έρευνες φαίνεται ότι το 90% των πολιτών πιστεύουν ότιη εργασία τους δεν θα επηρεαστεί από την αυτοματοποίηση, το 90% των CEOs των εταιριών πιστεύουν ακριβώς το αντίθετο. Αν αντικαταστήσεις το κλωστοϋφαντουργείο με την πλατφόρμα, τις ατμομηχανές με τη μηχανική μάθηση, τον τηλέγραφο με το Twitter, έχεις ακριβώς την ίδια κοινωνική δυναμική μ’αυτήν που υπήρχε και 150 χρόνια πριν, όταν ο Μαρξ έγραφε το ΚομμουνιστικόΜανιφέστο.’’

Αυτά, λίγες μέρες πριν αρχίσουμε τα πάρτι για το γαλλικό μαγιάτικο ιωβηλαίο.