Γιατί η ποίηση έχει (ή δεν έχει) νόημα (62): Οι Τύποι της ΕΛΛΑΔΟΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ (ΤΩΝ ΧΡΙΣΤΙΑΝΩΝ) (3)

Σε αντίθεση με τα τοπολογικά ποιήματα της ΕΛΛΑΔΟΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΛΩΝ, που συγκεντρώνονταν στο 20ο αιώνα (65%) και τραγουδούσαν και τον 21ο αιώνα (28%), αγνοώντας σχεδόν το 19ο αιώνα (7%), τα 50 τυπολογικά ποιήματα αφορούν κατά πολύ περισσότερο τον τελευταίο:

Εδώ κυριαρχεί, έστω οριακά, ο 19^ος αιώνας (50%), ακολουθεί ο 20^ος (48%), ενώ ο 21^ος αιώνας σχεδόν αγνοείταιν(2%). Την ομάδα οδηγούν οι δεκαετίες 1880-89 και 1890-99, ενώ από τον 20^ο αιώνα ξεχωρίζουν οι δεκαετίες 1910-19 και 1970-79.

Πράγμα που σημαίνει ότι κατά την ανθολογία, ο τύπος/χαρακτήρας των ΕΛΛΗΝΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ διαμορφώνεται ουσιαστικά  κατά τις τελευταίες δεκαετίες του 19^ου αιώνα, εξελίσσεται βαθμιαία κατά τη διάρκεια του 20^ου αιώνα και προβάλλει παγιωμένος πλέον στον 21^ο.

Κυρίαρχοι στα τυπολογικά ποιήματα ο εθνικός ποιητής Α’ (Σολωμός Δ), οι σατιρικοί και ευθυμογράφοι Άβλιχος Μ., Σκόκος Κ., Σουρής Γ. και ο μεγάλος Βάρναλης με 3 ποιήματα ο καθένας. Ακολουθούν με 2 ποιήματα οι Μαβίλης Λ., Μαρκοράς Γ., Ορφανίδης Θ., Σούτσος Α. κι ο εθνικός ποιητής Β’ (Παλαμάς Κ.):

Τέλος, από τα 50 ποιήματα των τύπων της ΕΛΛΑΔΟΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ, θα έβαζα στο ποιητικό μου καλάθι τα μισά:

ΥΓ. Υπάρχει  ένα λάθος στις πηγές, όπου γίνεται αναφορά στον Σχινά Αλ. (1870-1913) κι όχι στον Σχινά Αλ (1924-2012). Αν και ο πρώτος ήταν μια φιγούρα που μπορεί να πεις ότι ανήκει στους τύπους των ΕΛΛΗΛΩΝ. Μεγαλύτερο του κατόρθωμα: η δολοφονία του Γεωργίου του Α' (1913)

Γιατί η ποίηση έχει (ή δεν έχει) νόημα (61): Οι Τόποι της ΕΛΛΑΔΟΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ (ΤΩΝ ΧΡΙΣΤΙΑΝΩΝ) (2)

Τα ποιήματα της ανθολογίας, όπως όλα τα ποιήματα, μπορούν να διαβαστούν είτε με ανιστορικό τρόπο, δηλ. ως μορφή έντεχνου λόγου ανεξάρτητη, σχεδόν, από το πλαίσιο εντός του οποίου γράφηκε και να κριθεί με βάση μόνο τις εκτατικές και εντατικές της ιδιότητες, είτε με ιστορικό τρόπο, δηλ. με σαφή αναφορά (πολλές φορές απόλυτη) στο πλαίσιο εντός του οποίου γράφηκε.

Όπως, σχεδόν, σε όλες τις περιπτώσεις της ζωής η υβριδική προσέγγιση είναι η πιο καλή. Και στην περίπτωσή μας, η χρονολόγηση των ποιημάτων είναι βοηθητική.

Έτσι, τα 47 ‘’τοπολογικά’’ ποιήματα της ανθολογίας εκτείνονται από τα μισά του δεύτερου μισού του 19ου αιώνα (ΠΩΣ ΕΚΑΤΑΝΤΗΣΕ Η ΜΑΥΡΗ ΑΘΗΝΑ -1874) έως και το 2019:

Το 2^ο μισό του 20^ου αιώνα είναι κυρίαρχο (43% των ποιημάτων) – αν και ο 21^ος αιώνας τα πάει πολύ καλά δεδομένου ότι μόλις τώρα μπήκαμε το δεύτερο πέμπτο του.

Η ανά δεκαετία χρονολόγηση/κατανομή:

(*) για τη χρονολόγηση βασίστηκα στις σημειώσεις του επιμελητή κι όπου αυτές δεν ήταν επαρκείς έκανα λίγο ψάξιμο

Όπου η δεκαετία 1970-79 είναι κυρίαρχη με 12 ποιήματα και η πρώτη δεκαετία του 21^ου αιώνα ακολουθεί.

Τα τοπολογικά ποιήματα έχουν να κάνουν με την πατρώα γη, το πατρώο τοπίο, με ‘’το ακατονόμαστο άστυ και το χωριό, με τις οδούς και τα σταθερά δρομολόγια, τα φυσικά και ιστορικά τοπόσημα, το ψυχικό δίπολο πατρίδα-εξορία ….και το απορητικό «πού» και το διαπιστωτικό «πουθενά»’’(!!!), όπως σημειώνει ο ανθολόγος. 

Ο κυρίαρχος ποιητής των Τόπων είναι  ο Μ Γκανάς με 3 ποιήματα, ενώ αποτελεί έκπληξη που ο ανθολόγος δεν επιλέγει ποίημα από τα διάσημα ‘’ Γυάλινα Γιάννινα’’. Ακολουθούν με 2 ποιήματα ο καθένας, οι Σουρής Γ., Γκάτσος Ν., Δάλλας Γ. και Μπελεσιώτης Γ. Οι υπόλοιποι 36 ποιητές αντιπροσωπεύονται από 1 ποίημα ο καθένας.

Το Μέρος/Θέμα ανοίγει με 2 ΄΄τρανταχτά’’ ποιήματα από 2 ‘’ισχυρούς’’ Έλληνες ποιητές: τον νομπελίστα Γ Σεφέρη (Με τον τρόπο του ΓΣ (1936) με το περίφημο ‘’Όπου και να ταξιδέψω η Ελλάδα με πληγώνει’’) και τον Μ Αναγνωστάκη (Θεσσαλονίκη, Μέρες του 1969 μ.Χ. (1970)), που, αν μη τί άλλο, αυτό που μοιράζονται είναι η απαισιοδοξία.  Έτσι, ο Αναγνωστάκης, 3 δεκαετίες μετά, καταφάσκει στο σεφερικό συμπέρασμα, ενσωματώντας το στο ποίημα του και προωθώντας το περαιτέρω με λεπτή ειρωνεία:

 ‘’Όπου και να ταξιδέψω η Ελλάδα με πληγώνει, έλεγε ο Ποιητής/Η Ελλάδα με τα ωραία νησιά, τα ωραία γραφεία, τις ωραίες εκκλησίες/Η Ελλάς των Ελλήνων’’

 Και, έτσι, έχουμε και τον τίτλο της ανθολογίας.

 Υποψιάζομαι ότι η επιλογή ‘’Με τον τρόπο του ΓΣ’’ ήταν κατά κάποιο τρόπο καταναγκαστική ως σηματωρός των τόπων (κι όχι μονο) της ανθολογίας λόγω του ’Όπου και να ταξιδέψω η Ελλάδα με πληγώνει’’, αφού άμεσα συνδυάζεται με το ‘’Θεσσαλονίκη, Μέρες του 1969 μ.Χ’’ και δίνουν το γενικό κλίμα. Και λέω καταναγκαστική γιατί  το ’’Με τον τρόπο του ΓΣ’’ δεν είναι από τα καλύτερα ποιήματα του νομπελίστα. Και φρονώ ότι αν δεν είχε την περίφημη έναρξη (που κατά κάποιο τρόπο εκφράζει ένα καθολικό παράπονο των πνευματικών ανθρώπων της χώρας), δεν θα ασχολούνταν κανείς μαζι του (αν ασχολήθηκε πραγματικά κανείς). Ο σκληρός και αρκετά άδικος με τον Σεφέρη, Κορδάτος, μάλλον έχει δίκιο στην προκειμένη περίπτωση όταν λέει ότι χρειάζεται ειδικό ερμηνευτή για να αποκρυπτογραφηθεί ο στοχασμός του ποιητή (Γ. Κορδάτος, Ιστορία της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας. Από 1453 ώς το 1961, τ. 2, σ. 716, εκδ. Επικαιρότητα, 1983). 

Δεν μπορώ να πω ότι με ενθουσίασαν οι Τόποι. Περιέχουν κάποια πολύ ωραία ποιήματα αλλά το γενικό κλίμα δεν είναι του γούστου μου.

 Υπάρχει, φυσικά, το ‘’Οι ασάλευτες κυρίες των επαρχιών’’ του μεγάλου Γαργάλατα (κατά κόσμο (πολιτικό) Γεώργιο Αθανασιάδη-Νόβα και κατά κόσμο (φιλολογικό) Γ. Αθάνα, ποιητή των αθάνατων δαρβινικών στίχων:

''Κι’ηταν τα στήθια σου

άσπρα σαν τα γάλατα

και μούλεγες

Γαργάλατα,γαργάλατα!''

Τέλος, από τα 47 τοπολογικά ποιήματα της ΕΛΛΑΔΟΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ, θα ‘’αγόραζα’’ τα εξής 15:

Γιατί η ποίηση έχει (ή δεν έχει) νόημα (60): Η ΕΛΛΑΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ (ΤΩΝ ΧΡΙΣΤΙΑΝΩΝ) (1)

Μια από τις πιο ιδιαίτερες  επετειακές ‘’εκδηλώσεις’’ των 200 χρόνων από τον Ξεσηκωμό του Γένους ήταν η έκδοση της ποιητικής ανθολογίας ‘’Η ΕΛΛΑΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ – Δύο αιώνες εθνικά δεινά στον καθρέφτη της ποίησης. ΜΙΑ ΠΑΡΑΚΑΙΡΗ ΑΝΘΟΛΟΓΙΑ’’ του ποιητή και δοκιμιογράφου Κώστα Κουτσουρέλη (ΚΚ) (εκδόσεις GUTENBERG).

Μιας και χτες παρακολούθησα, κατά τύχη, τη διαδικτυακή εκπομπή ‘’To Πατάρι του Gutenberg’’ που ήταν αφιερωμένη σ’ αυτήν την έκδοση, είπα να συμμαζέψω τις σημειώσεις μου για την ανθολογία αυτή, την οποία θεωρώ ότι είναι καλό να την αγοράσουν και να τη διαβάσουν και άνθρωποι που δεν έχουν επαφή με την ποίηση.

Κι αυτό γιατί, η ποίηση είναι ‘’το μόνο προϊόν που… έχει παραχθεί ως τώρα σε υψηλή ποιότητα’’ στο κρατίδιο  - όπως σημειώνει κι ο, μάλλον υπέρμετρα αυστηρός με το κρατίδιο και τα πεπραγμένα του, Παναγιώτης Κονδύλης (ΠΚ) (Η παρακμή του αστικού πολιτισμού, Θεμέλιο, Αθήνα 1991, σ. 47)

Πιο συγκεκριμένα, ο μεγάλος αυτός απαισιόδοξος στοχαστής, έγραφε πριν 30 χρόνια (και 170 από τον Ξεσηκωμό):’

‘’Η εκποίηση του έθνους με την υλική έννοια θα συνοδευτεί κι από την πλήρη πνευματική του στειρότητα, αν η μεταμοντέρνα σύμφυση των  πάντων με τα πάντα πραγματωθεί αποκλειστικά ως σύμφυρση μεταξύ κακοχωνεμένων δάνειων στοιχείων και αν η φθορά των ελληνικών, ή εν πάση περιπτώσει εξελληνισμένων, ιδεολογημάτων καταλήξει συν τοις άλλοις σε συρρίκνωση ή εργαλειοποίηση της γλώσσας τέτοια,  ώστε να μην μπορεί πιά να παραχθεί στον νεοελληνικό χώρο το μόνο προϊόν που – ακριβώς χάρη στη μοναδική μιας πολυστρώματης και παμπάλαιας γλώσσας - έχει παραχθεί ως τώρα σε υψηλή ποιότητα: ποίηση’’

Τα αναφέρω αυτά, γιατί ο ΠΚ, φαίνεται να είναι από τους στοχαστές που εμπνέουν και καθοδηγούν τον ανθολόγο, όπως ξέρουν όλοι όσοι παρακολουθούν τις παρεμβάσεις του στα social media και γενικότερα το έργο του

Στην ανθολογία τώρα – της οποίας τον τίτλο συμπληρώνω με το ‘’ΤΩΝ ΧΡΙΣΤΙΑΝΩΝ’’ για να υπενθυμίσω ότι εδώ μιλάμε για χριστιανούς Έλληνες, κι όχι για τους άλλους που παλιότερους παγανιστές για τους οποίους είμαστε τόσο περήφανοι:

Τα εισόδια της ‘’ΕΛΛΑΔΟΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ’’ γίνονται με την περίφημη μαδημένη κότα του Σολωμού:

‘’Πώς πάει το έθνος; Είδες ποτέ να μαδάνε την κότα και ο αέρας να συνεπαίρνει τα πούπουλα; Έτσι πάει το Έθνος!’’

(προσωπικά προτιμώ την εκτενέστερη μορφή αυτού του σολωμικού θραύσματος: 

‘’«Πώς πάει το έθνος; Πώς πάνε οι δουλειές;» Και άφησε το κουπί του και με το χέρι εσυχνόκοβε τον αέρα orizzontalmente. «Είδες να μαδάνε την κότα και ο αέρας να συνεπαίρνει τα πούπουλα; Ετσι πάει το έθνος»’’.

Και έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον που τα εισόδια στην ‘’ΕΛΛΑΔΑ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ’’ του ΚΚ γίνονται με το ορφανό, εν τέλει, αυτό σπάραγμα του Σολωμού – που προοριζόταν για τη ‘’Γυναίκα της Ζάκυθος’’ αλλά, για κάποιον λόγο, το έφαγε η μαρμάγκα.)

Μετά την ΕΙΣΟΔΟ, ακολουθούν τα συνεπαρμένα πούπουλα.

Τα οποία, αν δεν έχω κάνει κάποιο λάθος στην καταγραφή/καταμέτρηση, δομούνται και συμποσούνται ως εξής:

(η στήλη με τη βαθμολογία θα συμπληρωθεί σε επόμενο post)

Όλα τα μέρη (ο ΚΚ προτιμάει να τα λέει ‘’Ενότητες’’, αλλά εγώ προτιμώ το ‘’Μέρη/Θέματα’’) προλογίζονται με αποσπάσματα από την ‘’Παρτούζα’’ (1991) του Νίκου Φωκά (επίσης ενδιαφέρουσα και γουστόζικη επιλογή)

Η δομή της ανθολογίας έχει αναλογίες με την αρχαία τραγωδία:

• Πρόλογος (ΑΝΤΙ ΠΡΟΛΟΓΟΥ): το πρώτο από τα αναγγελλόμενα μέρη και εκτελείται από τους υποκριτές και όχι τον Χορό. Έχω την εντύπωση ότι ο ανθολόγος συμπεριλαμβάνει και τον πρόλογό του μέσα στο όλο ποιητικό σώμα)
• Πάροδος (ΕΙΣΟΔΟΣ): Το τραγούδι που τραγουδάει ο Xορός, όταν μπαίνει στη σκηνή για πρώτη φορά. Το ρόλο του Χορού, εδώ, έχει ο εθνικός ποιητής κι η μαδημένη κότα του.
• Επεισόδια: Τα βασικά μέρη/θέματα με τα οποια προωθείται η υπόθεση/εξέλιξη του έργου (ΟΠΟΥ ΚΑΙ ΝΑ ΤΑΞΙΔΕΨΩ/Οι τόποι - ΑΝΘΡΩΠΟΙ, ΑΛΗΘΕΙΣ ΚΑΡΙΚΑΤΟΥΡΕΣ/Οι τύποι - ΧΑΡΤΙΑ ΚΙ ΑΙΤΗΣΕΙΣ ΠΑΝΩ ΣΤΙΣ ΑΙΤΗΣΕΙΣ/Οι καταστάσεις- ΌΛΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΑ ΣΥΝΑΞΑΡΙΑ/Οι εποχές)
• Στάσιμα: Άσματα που έψελνε ο Χορός, εμπνευσμένα από το προηγούμενο Επεισόδιο.
• Έξοδος: Επισφραγίζει τη λύση της τραγωδίας - το εξόδιο άσμα του Χορού. Στην περίπτωση της ανθολογίας, η έξοδος αρχίζει με το μέρος/θέμα  ‘’ ΜΙΑ ΦΑΝΤΑΣΙΩΣΙΣ ΗΣΟΥΝ ΝΕΩΤΕΡΙΚΗ/Ελληνικό Ρέκβιεμ’’, συνεχίζεται το με το εξόδιο ποίημα ‘’Πάνω στην κόψη’’ (Π Σταθογιάννης) και ολοκληρώνεται ως ‘’μετα-έξοδος’’ με τον ‘’Γκρεμιστή’’ του ετέρου εθνικού ποιητή (Κ Παλαμάς).
  

(σε επόμενο ποστ, θα συνεχίσω με το ζουμί, δηλ. τα ποιήματα που ανθολογούνται)

''Γενέθλια'' Πανδημίας

 Αν και τυπικά ο Κορώνας έσκασε μύτη στον πλανήτη το φθινόπωρο του 2019, αυτές τις μέρες είναι που ουσιαστικά κλείνουμε χρόνο με τη ‘’συντροφιά’’ του. ‘Αλλωστε και ο WHO σήμερα ‘’γιορτάζει’’ τα γενέθλια της πανδημίας.

Με 119  εκατομ διαπιστωμένα κρούσματα (περίπου 2% του πληθυσμού του πλανήτη) – και αν λάβουμε υπόψη και τους/τις ασυμπτωματικούς/ές, μπορούμε να το τεντώσουμε ως το 20%

Τα θύματα είναι 2,6 εκατομ και η θνητότητα (case fatality rate=CFR) είναι 2,2% σε επίπεδο πλανήτη και ποικίλει από 9% (Μεξικό) έως 0,9% (Δανία).

Ο ΜR έκανε ορισμένους  υπολογισμούς (αβέβαιους όπως ομολογεί) και για τον  infection fatality rate (IFR), δηλ. την πιθανότητα να πεθάνει κάποιος/α που μολύνθηκε. Έτσι, με βάση το ‘’τεντωμένο’’ 20%, ο παγκόσμιος IFR είναι 0,44%. Με τις ευρωπαικές χώρες να είναι σε σχετικά υψηλή θέση (Γαλλία=0,67%, ΗΒ=0,65%, Γερμανία=0,58% - για την Ελλάδα μια χοντρικότατη εκτίμηση θα ήταν 0,7%).

Στην οικονομία τώρα. Η Ελλάδα (την οποία έχω προσθέσει στο διάγραμμα του MR και για την ημερομηνία των δεδομένων του (14/10/2020) και για σήμερα (12/3/2021)), μπορούμε να πούμε ότι τα πάει σχετικά καλά. Το ΗΒ κατέρρευσε, όπως και η Ισπανία. Για να μην συγκρίνουμε τη φιλελεύθερη Ινδία με τους κομμουνιστές της Κίνας και του Βιετνάμ.

Η ηγερία του ΔΝΤ Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα, διάδοχος της μαντάμ Λαγκάρντ, μας λέει ότι στο τέλος του 2022 ‘’στις προηγμένες οικονομίες το αθροιστικό κατάκεφαλήν εισόδημα θα είναι 13% χαμηλότερο από τις προβλέψεις μας πριν από τηνκρίση έναντι του 18% για τις χώρες χαμηλού εισοδήματος και του 22% για τιςαναδυόμενες και αναπτυσσόμενες χώρες πλην Κίνας. Αυτό μεταφράζεται στο ότι θααυξηθούν κατά εκατομμύρια οι πάμπτωχοι άνθρωποι στον αναπτυσσόμενο κόσμο.

Από την άλλη μεριά, τα εμβόλια είναι εδώ και άρχισαν τα σενάρια για την ανάκαμψη. Κατά τον ΟΟΣΑ, το παγκόσμιο ΑΕΠ θα αυξηθεί κατά 5,6% το 2021 και κατά 4% το 2022 ενώ αυτό είναι το top10 για το 2021:

Ενδιαφέρον έχει και το διάγραμμα του Ρaul Krugman για διάφορες ιστορικές μεγάλες κρατικές δαπάνες των ΗΠΑ, όπου το Σχέδιο του Μπάιντεν για ανάκαμψη προβλέπει έξοδα πάνω από το 8% του ΑΕΠ. Ο Krugman σημειώνει ότι είναι αρκετά μεγάλη αλλά όχι όση θα έπρεπε:

Τέλος οι εκπομπές αερίων θερμοκηπίου, οι οποίες, είτε με Κορώνα είτε χωρίς, τραβάν την ανηφόρα:

 Πηγή: thenextrecession.wordpress.com

 

 

Η πολιτική της πανδημίας: Το 2020 εκ των υστέρων και μια προοπτική για το 2021

του Omar Hassan (μτφρ.: Cryinwolf)

Το 2020 έφυγε αλλά δεν θα ξεχαστεί. Όπως το 1914, το 1929, το 1974 και το 2001, οι ιστορικοί θα το καταγράψουν ως μια στιγμή που η κοινωνική και οικονομική συνέχεια διακόπηκε ριζικά και γεννήθηκε μια νέα εποχή πολιτικής. Όπως για κάθε μια από αυτές τις καθοριστικές χρονιές, τα γεγονότα του περασμένου έτους έχουν τόσο ειδικές όσο και γενικές όψεις. Οι οποίες πυροδοτούνται από ιδιαίτερα κι απρόβλεπτα συμβάντα, αν και ουσιαστικά καθορίζονται από μακροπρόθεσμες αντιφάσεις που έχουν αποκαλυφθεί και ενταθεί από την κρίση.

Φυσικά, στην περίπτωση αυτή ο καταλύτης ήταν ο ιός COVID-19. Μαρξιστές όπως ο Rob Wallace, συγγραφέας του Big Farms make Big Flu, έχουν γράψει εκτενώς για τη διασύνδεση μεταξύ εντατικών καπιταλιστικών γεωργικών πρακτικών και της εμφάνισης αυτού και άλλων ιών, οπότε δεν χρειάζεται να επαναλάβουμε τα επιχειρήματά τους εδώ (βλ. εδώ). 

Το βασικό τους επιχείρημα είναι ότι ο COVID-19 δεν πρέπει να θεωρείται ένα εξωγενές σοκ τού κατά τα άλλα υγιούς κοινωνικού μας συστήματος. Αντίθετα, η πανδημία είναι μια παρενέργεια της εξορυκτικής σχέσης του καπιταλισμού με τον φυσικό κόσμο, που διαμεσολαβείται και πολλαπλασιάζεται με παγκοσμιοποιημένες αλυσίδες παραγωγής, διανομής και μετακίνησης. Αυτή η αυξανόμενη πιθανότητα παγκόσμιων πανδημιών είναι ένα μόνο παράδειγμα τού πώς αυτή η δυναμική θα έχει θανατηφόρες συνέπειες πέρα από την υπερθέρμανση του πλανήτη. Εάν οι πολιτικές δεν αλλάξουν, θα δούμε την κατάρρευση πολλών ακόμη οικολογικών ισορροπιών που μας έχουν κρατήσει ασφαλείς μέχρι τώρα.

Η κρίση υγείας που εξαπλώθηκε από την Κίνα σε όλο τον κόσμο, με τη σειρά της πυροδότησε μια άνευ προηγουμένου παγκόσμια οικονομική κατάρρευση. Το δεύτερο τρίμηνο του 2020 σημειώθηκε η μεγαλύτερη πτώση του ΑΕΠ που έχει καταγραφεί ποτέ στις ΗΠΑ, μια εντυπωσιακή συρρίκνωση 9,5%. Κι αυτό δεν είναι μια ιδιαιτερότητα των ΗΠΑ. Τα ρεκόρ έσπασαν σε όλες τις χώρες, επισκιάζοντας τις μειώσεις που προκάλεσε η Μεγάλη Ύφεση. Ακόμη, η παγκόσμια ύφεση αυτή τη φορά πυροδοτήθηκε εθελοντικά, καθώς οι κυβερνήσεις έκλεισαν τις οικονομίες τους στην προσπάθειά τους να σταματήσουν την εξάπλωση του ιού. Ως εκ τούτου, το τρίτο τρίμηνο του έτους σημειώθηκε σημαντική ανάκαμψη με ρεκόρ μεγέθυνσης να ακολουθούν τα ρεκόρ συρρίκνωσης σε μια σειρά πλούσιων οικονομιών.

Τα κράτη ανταποκρίθηκαν στην αρχική κρίση με πρωτοφανή επίπεδα νομισματικής και δημοσιονομικής στήριξης για την οικονομία. Σύμφωνα με έρευνα που διενήργησε η Statista στις αρχές Οκτωβρίου, η Ιαπωνία είχε δαπανήσει το ισοδύναμο του 21% του ετήσιου ΑΕΠ για να αποτρέψει μια οικονομική κατάρρευση, ενώ το αντίστοιχα νούμερο για την Αυστραλία και τις ΗΠΑ ήταν περίπου 14%. Συγκρίνετε αυτό το νούμερο με το αντίστοιχο κατά την κορύφωση της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης του 2009, όταν η Αυστραλία και οι ΗΠΑ δαπάνησαν μόλις 2% του ΑΕΠ τους. Κι ενώ οι δαπάνες πρόνοιας ήταν σημαντικά αυξημένες αυτή τη φορά, ο μεγαλύτερος δικαιούχος ήταν το μεγάλο κεφάλαιο. Είναι δύσκολο να προβλεφθούν οι πολιτικές και ιδεολογικές επιπτώσεις που θα προκύψουν από αυτές τις δαπάνες αλλά φαίνεται πιθανό ότι, βραχυπρόθεσμα, οι νεοφιλελεύθερες αρχές της δημοσιονομικής πειθαρχίας και της αποστροφής προς στο χρέος θα μπουν στην άκρη. Τούτων λεχθέντων, η επίθεση της άρχουσας τάξης εναντίον των εργαζομένων συνεχίζεται, όπως φαίνεται από τη νέα αντι-συνδικαλιστική νομοθεσία που πρότεινε η κυβέρνηση του Scott Morrison στην Αυστραλία.

Εκτός από τις άμεσες δημοσιονομικές δαπάνες, η χαλαρή νομισματική πολιτική της τελευταίας δεκαετίας συνεχίζεται, με τα επιτόκια να πιάνουν πάτο και, σε ορισμένες περιπτώσεις, να γίνονται αρνητικά. Τα αδιανόητα μεγάλα ποσά πίστωσης που ρέουν μέσω του συστήματος έχουν προκαλέσει μια σειρά από παράξενες και δυνητικά αποσταθεροποιητικές παρενέργειες.

Πρώτον, σε αντίθεση με τα βουντού οικονομικά της σύγχρονης νομισματικής θεωρίας, τα χρέη που συσσωρεύονται από τα κράτη θα πρέπει κάποια στιγμή να πληρωθούν. Ενώ ορισμένες ανεπτυγμένες οικονομίες - κυρίως οι ΗΠΑ - μπορούν να δανειστούν τεράστια ποσά βάσει των ισχυρών αξιολογήσεων πιστοληπτικής ικανότητας και των θεμελιωδών οικονομικών στοιχείων, οι περισσότερες δεν είναι τόσο τυχερές. Παρά την ανεκτικότητα του ΔΝΤ και άλλων διεθνών πιστωτικών οργανισμών στις αρχές της πανδημίας, αρκετές από τις λεγόμενες αναδυόμενες οικονομίες αντιμετωπίζουν κρίσεις δημόσιου χρέους. Κι ως αποτέλεσμα, αναγκάστηκαν να περικόψουν τις κοινωνικές δαπάνες και να υποτιμήσουν τα νομίσματά τους, κάνοντας τη ζωή των εργαζομένων και των φτωχών δυσκολότερη, υπονομεύοντας περαιτέρω την οικονομική ανάπτυξη και αυξάνοντας το βάρος αποπληρωμής όπου τα κρατικά χρέη είναι σε ξένα νομίσματα όπως το δολάριο ΗΠΑ.

Μια δεύτερη παρενέργεια της φθηνής πίστωσης είναι η άνοδος στις αγορές μετοχών, οι οποίες συνέχισαν να αυξάνονται παρά τις ελάχιστες ενδείξεις αύξησης των κερδών. Ο ιστορικός μέσος όρος του Δείκτη Τιμής προς Κέρδη ανά Μετοχή (Price-to-Earnings ratio (P/E)) για τον S&P 500  (δείκτης που μετρά την απόδοση των 500 μεγαλύτερων εισηγμένων στο χρηματιστήριο εταιρειών στις ΗΠΑ) είναι περίπου 15. Αυτή τη στιγμή έχει πιάσει μια φουσκωμένη τιμή ίση προς 37  -  την τρίτη μεγαλύτερη στην ιστορία.

Οι εταιρείες τεχνολογίας παίζουν σε διαστρεβλωμένο πρωτάθλημα μόνες τους, οδηγώντας έναν συγγραφέα των Financial Times να υποθέσει ότι οι μετοχές των ΗΠΑ ενδέχεται να βαδίζουν στον δρόμο προς τη μεγαλύτερη φούσκα στην ιστορία. Ο λόγος PE του Zoom χτύπησε την αστρονομική τιμή 800 σε μια φάση πέρυσι, πριν σταθεροποιηθεί σε μια τιμή λίγο πάνω από το 250. Τη στιγμή που γραφόταν αυτό το κείμενο, οι μετοχές της Airbnb που κυκλοφόρησαν πρόσφατα διαπραγματεύονταν με περισσότερα από 140 $, ενώ η DoorDash πωλείται στα 170 $. Καμία εταιρεία δεν έχει κάνει ποτέ τέτοια κέρδη. Σε μια συνέντευξη του ο μαρξιστής οικονομολόγος Joel Geier επισήμανε ότι ακόμη και αναγνωρισμένες εταιρείες έχουν επηρεαστεί από αυτή τη φούσκα: ‘’Η Apple είχε κέρδη 58 δισεκατομμυρίων δολαρίων πέρυσι, σε σύγκριση με τα 59 δισεκατομμύρια δολάρια πριν από δύο χρόνια. Η εκτίμηση του χρηματιστηρίου πριν από δύο χρόνια ήταν 720 δισεκατομμύρια δολάρια, αλλά τον Οκτώβριο του 2020 εκτιμήθηκε στα 2 τρισεκατομμύρια δολάρια!’’

Μια επιπλέον αβεβαιότητα σχετίζεται με την εύθραυστη κατάσταση της παγκόσμιας οικονομίας πριν από την κρίση, κατάσταση που υποδεικνύεται από την ύφεση της βιομηχανίας και την επιβράδυνση της ανάπτυξης που ήταν ορατές από τα τέλη του 2019. Κι όλα αυτά, μετά από μια δεκαετία αναιμικής ανάπτυξης μετά την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση, μια περίοδο που περιγράφεται από τον βρετανό μαρξιστή οικονομολόγο Michael Roberts ως η πιο αδύναμη οικονομική ανάκαμψη που έχει καταγραφεί ποτέ.

Στις ΗΠΑ, υπάρχουν ενδείξεις ότι η κυβερνητική υποστήριξη και τα προγράμματα αγοράς ομολόγων της Ομοσπονδιακής Τράπεζας έχουν βοηθήσει δυσανάλογα τις μεγάλες εταιρείες, οι οποίες αντιμετώπισαν την κρίση πολύ καλύτερα από τους μικρότερους αντιπάλους τους. Μένει να φανεί αν αυτό έχει να κάνει με τον οικονομικό εξορθολογισμό και την αναδιάρθρωση που απαιτούνται για την ενίσχυση των κερδών ή πρόκειται για την αφύσικη επιβίωση μη κερδοφόρων ζόμπι εταιρειών. Η κύρια βραχυπρόθεσμη επίπτωση είναι η ταχεία επέκταση του πλούτου του μεγάλου κεφαλαίου. Οι 2.200 δισεκατομμυριούχοι του κόσμου πρόσθεσαν 1,9 τρισεκατομμύρια δολάρια στα χαρτοφυλάκια τους το 2020. Στην Αυστραλία, δισεκατομμυριούχοι αύξησαν τον πλούτο τους κατά περισσότερο από 50%.

Προς το παρόν, ο παράγοντας που επηρεάζει περισσότερο την παγκόσμια οικονομία είναι ο αναποτελεσματικός  χειρισμός του ιού. Η ανάκαμψη το τρίτο τρίμηνο του 2020 δεν θα διατηρηθεί. Η επανεμφάνιση του ιού στην πλειονότητα της Ευρώπης και των ΗΠΑ έχει βάλει πάλι πολλές οικονομίες σε ύφεση. Ο τομέας τουρισμού είναι αυτός που χτυπήθηκε περισσότερο, αλλά σε καμία περίπτωση δεν είναι ο μόνος. Η αγορά ακινήτων, ιδίως των εμπορικών, έχει βυθιστεί επίσης σε κρίση, καθώς οι επιχειρήσεις εγκαταλείπουν τα ακριβά γραφεία και ενθαρρύνουν τους υπαλλήλους τους να εργάζονται από το σπίτι. Οι αεροπορικές εταιρείες έχουν χάσει πολλά χρήματα και πολλές κρατήθηκαν στη ζωή μέσω κρατικών κονδυλιών αξίας 160 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Τον Οκτώβριο, σχεδόν 200 ευρωπαϊκά αεροδρόμια φαινόταν να οδεύουν προς την πτώχευση, πριν ακόμη το δεύτερο κύμα σβήσει τις ελπίδες για γρήγορη ανάκαμψη των διεθνών μετακινήσεων.

Ενώ πολλές επιχειρήσεις άντεξαν στο πρώτο lockdown, το δεύτερο κύμα και το δεύτερο lockdown μπορεί αν είναι το τελειωτικό χτύπημα για πολλές μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις που δεν έχουν εύκολη πρόσβαση στην πίστωση.

(συνεχίζεται)

Η κληρονομια του 1821

 [Το κείμενο μετραει 66 χρόνια και δεν νομίζω ότι έχει οξειδωθεί από τον χρόνο – σε αντίθεση με άλλες καταστάσεις κι άλλα πράγματα που έχουν κατασκουριάσει. Από το editorial της ‘’Επιθεώρησης Τέχνης’’, Μάρτιος 1955]

Η Επέτειος τού 21 παίρνει ιδιαίτερο νόημα σήμερα. Οι πατέρες μας πού έχυσαν τό αίμα τους κι’ έγιναν ολοκαύτωμα και πάλαιψαν με την ψυχή στο στόμα για να μας δώσουν Λευτεριά, έδιναν ένα πλατύ περιεχόμενο στήν έπιδίωξή τους : εθνικός ξεσκλαβωμός, κοινωνική Απελευθέρωση, ισονομία καί δημοκρατία, πνευματική προκοπή. Αυτά έκφρασανε με τό Λόγο τους οι πρόδρομοι, κι’ αυτα επισφραγίσανε με το αίμα τους οι Αγωνιστές της Μεγαλης Πράξης.

Μα το 21 δεν τελείωσε με το θρίαμβο τών λαϊκών επιδιώξεων, όπως ξεκίνησε, κι’ αλλες δυνάμεις απο εκείνες πού κίνησαν κι’ εγιναν ο μοχλος της Επανάστασης επικρατήσανε. Κι’ εκατόν τριάντα χρόνια ο Ελληνικός λαός λαχτάρησε να ιδεί ολοκληρωμένους τούς πόθους του, κι' αν ήρθαν στιγμες που συνεπαρμένος απο ενθουσιασμό άγγιξε τα ιδανικά του, ήρθαν πάλι άλλες στιγμές πού με σπασμένα τα φτερά του, είδε το σκοπο του να απομακρύνεται. Μ’ αν σήμερα, οι Αρχές και οι σκοποί τού 21 θεωρούνται από μερικούς ξεπερασμένα, η Δικαιοσύνη ουτοπία, κι η Δημοκρατία οπισθοδρόμηση, η μεγάλη Κληρονομιά τού 21 υπάρχει πάντα, για κείνους πού εχουν «πάντ’ Ανοιχτα, πάντ’ άγρυπνα τα μάτια της ψυχής τους». H μεγάλη κληρονομιά τού 21, με τον γιορτασμό της επετείου του, δίνει την πιο επιτιμητικη απάντηση σ’ εκείνους που το Ιδεώδες της εθνικής Ανεξαρτησίας το θεωρούν Αναχρονισμό καί πρόληψη.

Χρέος των πνευματικών Ανθρώπων είναι να νοιώσουν βαθειά ταδιδάγματα της κληρονομιάς αυτής, να νοιώσουν βαθειά το νόημα τού 21, να πάρουν παράδειγμα από τους πνευματικούς Ανθρώπους τής Μεγάλης Εποχής, που είχαν κάνει το λόγο τους σπαθί, και αυτοί να γίνουν και πάλι οι προφήτες τής Λευτεριάς κι’ οι κήρυκες της με τόν αστραφτερό τον Λόγο.

Τό 21 περιμένει πάντα την ολοκλήρωσή του.

Μεταπανδημικά σενάρια

 Αν δεχτούμε ότι ο Κορώνας θα αλλάξει τον κόσμο, καλό είναι να σκεφτούμε και πάνω στο πώς θα τον αλλάξει. Ο Otto C. Frommelt εξετάζει 4 σενάρια:

1.την έγκλειστη οικονομία (shut-In economy)

2.την παγκόσμια ταυτότητα υγείας (global health-ID

3.την κυκλική οικονομία (circular economy)

4.τον ψηφιακό λενινισμό (digital leninism)

με άξονες 2 οδηγούς κλειδιά:

x: τεχνολογία υγείας

y: οικοσύστημα

Ο Διαλεκτικός Υλισμός κι η Αιωνιότητα

 Το εργατικό / επαναστατικό κίνημα κι η μαρξι(στι)κή / ενγκελσιανή / λενινιστική /σταλινική / μαοϊκή και, εν τέλει, κομφουκιανή διανόηση, γιόρτασαν σημαντικές επετείους κατά το λυκόφως του 20^ου και κατά το πρώτο 1/5^ο του 21^ου  αιώνα.

Η αρχή έγινε με τα 150χρονα του Μανιφέστου το 1998 και τα 50χρονα της Κίνας (1999).

Και μέσα στο πρώτο 1/5^ο του 21^ου  αιώνα γιορτάστηκαν τα 100χρονα της Ρώσικης Επανάστασης, τα 200χρονα από τη γέννηση του Μαρξ (2018) και φέτος γιορτάζονται τα 200χρονα από τη γέννηση του Ένγκελς και τα 150χρονα από τη γέννηση του Λένιν.

Για το μέλλον, έχουμε

• Τα 150χρονα από τη γέννηση του Στάλιν (2028)
• Τα 150χρονα από τη γέννηση του Μάο (2043)
• Τα 100χρονα της Κίνας (2049) και τα 2600χρονα από τη γέννηση του Κομφούκιου.

Αιωνία τους η μνήμη 

ΥΓ: Ενώ υπάρχουν αρκετά βιβλία για τη ζωή και τη σκέψη του Μαρξ στα ελληνικά – τελευταίο, το πολύ ενδιαφέρον ‘’Καρλ Μαρξ. Μεγαλείοκαι ψευδαισθήσεις’’ του Gareth Stedman Jone - δύσκολα βρίσκει κάποιος κάτι για τη ζωή και τη σκέψη του Ένγκελς .

Υπάρχουν μερικά ωραία βιβλία (π.χ., το παλιό καλό ΄΄ΟΣτρατηγός του Μαρξ’’ και το μόλις εκδοθέν ΄΄Η ζωή κι η σκέψη του ΦρειδερίκουΈνγκελς’’) 

Πρόκειται για μια ζωή και μια σκέψη που θα ερεθίσει τόσο μαρξιστές όσο και αστούς αναγνώστες. Νομίζω ότι πρέπει να κινητοποιηθούν σχετικά οι έλληνες  μαρξιστές μεταφραστές και  εκδότες.

 

Λογοτεχνικός Δαρβινισμός (96): Γιατί η ποίηση έχει (ή δεν έχει) νόημα (60): αλγόριθμοι vs. άνθρωποι ‘’ποιητές’’ και ‘’αλγοριθμικά’’ vs. ανθρώπινα ποιήματα: what difference does it make?

Αρκετή κουβέντα γίνεται για την τεχνητή νοημοσύνη (ΤΝ) και την αλγοριθμική διάσταση της κοσμοκατάστασης: θα γίνει το ένα και θα γίνει το άλλο.

Ένα από αυτά που θα γίνουν είναι ότι πολλά επαγγέλματα θα πάνε στον αγύριστο ή θα γίνουν περιθωριακά ή/και αριστοκρατικά όπως, π.χ., το επάγγελμα του πεταλωτή.

Τί θα γίνει όμως με τα ευγενή και δημιουργικά επαγγέλματα και δή το πιο ευγενές και δημιουργικό όλων: το επάγγελμα του ποιητή;

Ως γνωστό – κι αν όχι γνωστό, σχεδόν ευνόητο – μεταξύ των πολλών και διαφόρων αλγορίθμων που έχουν αναπτυχθεί, υπάρχουν και οι αλγόριθμοι – ποιητές.

Ήδη πολλοί συγγραφείς (ποιητές, υποθέτω, λιγότερο) χρησιμοποιούν τον αλγόριθμο GenerativePre-Training 2 (GPT-2) στη δουλειά τους . Το GPT-2 παράγει δεκάδες εναλλακτικές φράσεις για ένα θέμα και σε πιο εξελιγμένη μορφή είναι πολύ πιθανό να καταστήσει τους συγγραφείς (ειδικά αυτούς που δεν καίγονται από άσβεστο εσωτερικό πάθος) απλούς αντιγραφείς.

Αν και είναι αλήθεια ότι έχουν διατυπωθεί επιχειρηματολογημένες αντιρρήσεις για την εγγενή αδυνατότητα των μηχανών να παράγουν λογοτεχνικό έργο  - αδυνατότητα που οφείλεται στην (καταστατική; ) έλλειψη (ή έλλειμμα, αν προτιμάτε) ‘’γοητευτικής’’, ήτοι συναισθηματικής, πρωτοτυπίας (αν και πολλά θα μπορούσε να σκεφτεί κανείς πάνω στην έννοια και τη δυνατότητα πρωτοτυπίας) – καλό είναι να την ψάχνουμε με τα πιο αξιόπιστα εργαλεία που έχουμε στη διάθεσή μας.

Και στα πλαίσια αυτού του ψαξίματος, οι Nils Köbis και Luca D. Mossink έκαναν μια ενδιαφέρουσα έρευνα, όπου ανέλυσαν τις αποκρίσεις μεγάλου δείγματος ακροατών/αναγνωστών ποίησης: Artificial intelligence versus Maya Angelou: Experimental evidence that people cannot differentiate AI-generated from human-written poetry

Τί βρήκαν;

1.Οι συμμετέχοντες ερωτώμενοι εκ των προτέρων εκδήλωσαν απέχθεια για την αλγοριθμική ποίηση και δήλωσαν σίγουροι για την ικανότητά τους να ξεχωρίσουν ένα αλγοριθμικό από ένα ανθρώπινο ποίημα.

2. Παρόλα αυτά, δεν μπόρεσαν να ξεχωρίσουν αξιόπιστα την ανθρώπινη από τη αλγοριθμική ποίηση, ακόμα κι όταν πληρωνόταν για αυτό.

3.Παρόλη την εκ των προτέρων εκδηλωμένη απέχθεια, δεν έδειξαν να είναι τόσο χαλασμένοι μετά την ανάγνωση ενός αλγοριθμικού ποιήματος (χωρίς να το γνωρίζουν).

4. Οι δυσκολίες διαφοροποίησης παραμένουν ακόμα κι όταν τα αλγοριθμικά ποιήματα ανταγωνίζονται και ποιήματα της Maya Angelou ή του  Hermann Hesse.

5. Η δυνατότητα διάκρισης αλγοριθμικού/ανθρώπινου ποιήματος είναι ζήτημα ικανότητας κι όχι προσπάθειας. 

6.Υπάρχουν δυνατότητες ανάπτυξης νέων και δύσκολα ανιχνεύσιμων μορφών πλαγιαρισμού

Τα πρότυπα της τεχνοκρατίας: Τί έπεται;

 Όταν η κοινωνία βιώνει ζόρικες καταστάσεις, καλεί τους ειδικούς. Η γνωριμία και στενή επαφή του κοινού με τον Τσιόδρα κι οι διαφορετικές γνώμες/απόψεις που σχηματίστηκαν (τσιοδρικοί και τσιοδριστές ή αντιτσιοδρικοί και  αντιτσιοδριστές ή τσιοδράκηδες και αντιτσιοδράκηδες είναι ένα παράδειγμα εκδήλωσης της τεχνοκρατίας και της αντίδρασης του κοινού απέναντί της.

Η τεχνοκρατία προέκυψε μέσα από τις στάχτες του 1ου παγκοσμίου πολέμου και θεμελιώθηκε κατά τη δεκαετία του 1930 μετά την οικονομική κατάρρευση. Πιονέρος του κινήματος θεωρείται ο αμερικανός μηχανικός Howard Scott και δυναμικότεροι απόστολοί της οι επίσης αμερικανοί ThorsteinVeblen και Walter Rautenstrauch.

Το πρότυπο που προέκυψε ήταν αυτό του μηχανικού και ο τύπος διακυβέρνησης που πρόκυψε είναι η λεγόμενη κοινωνική μηχανική. Η οποία, ως γνωστό, γοήτευσε ιδιαίτερα τα σοσιαλιστικά κράτη (το 1986 το Πολιτμπιρό της Σοβιετικής Ένωσης αποτελείτο κατά 86% από μηχανικούς, όπως και μέχρι πρόσφατα στη Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας – μέχρι που ο (μηχανικός) ΓΓ του Κόμματος Σι Τζινπίνγκ τους αντικατέστησε με πολιτικούς επιστήμονες και οικονομολόγους, μένοντας ο ίδιος ο μόνος μηχανικός του Πολιτμπιρό). 

Χαρακτηριστικό παράδειγμα κοινωνικής μηχανικής ήταν η κεϋνσιανή οικονομική πολιτική όπως διατυπώνεται στη ‘’Γενική Θεωρία της Απασχόλησης, του Τόκου και του Χρήματος’’ (1936): σε έναν κόσμο πτητικό και καθοδηγούμενο από ‘’ζωώδη ένστικτα’’, οι αγορές δεν μπορούν ποτέ να λειτουργήσουν όπως θα έπρεπε να λειτουργούν κι ο νομοθέτης, ως μηχανικός, πρέπει να επεμβαίνει και να διορθώνει. 

Καθώς οι ενεργειακές κρίσεις της δεκαετίας του 1970 έστειλαν την κεϋνσιανή συναίνεση στον αγύριστο, προέκυψε ένα νέο πρότυπο: αυτό του επιστήμονα. Για μονεταριστές όπως ο Μίλτον Φρίντμαν η προηγούμενη ορθοδοξία ήταν ύποπτη ως ελαττωματική κι έπρεπε να υποβληθεί σε αυστηρό πειραματικό έλεγχο. Οι μηχανικοί – οικονομολόγοι έπαιρναν πάρα πολλά πράγματα ως δεδομένα. 

Κι έτσι οι νεοφιλελεύθεροι οικονομολόγοι υιοθέτησαν το μοντέλο της φυσικής στη θέση αυτού της μηχανικής. Θεώρησαν ότι ο κόσμος (δηλ. αγορές, επιχειρήσεις και καταναλωτές) λειτουργεί με σταθερό τρόπο (σαν το επιστημονικό εργαστήριο) και αναζήτησαν γενικούς νόμους αιτιότητας - η ουτοπία εδώ είναι προφανής: ο επιστήμονας – οικονομολόγος, αντί να ενδιαφέρεται να διαχειριστεί μια ατελή κατάσταση ενδιαφερόταν να πετύχει τη βέλτιστη ρύθμιση.

Αλλά τί γίνεται όταν τα πράγματα στραβώνουν και χρειάζεται άμεση δράση, πριν έχουμε πλήρη εικόνα των δεδομένων; Η ασιατική κρίση του 1997 έδωσε ένα ακόμη πρότυπο: αυτό του γιατρού. Ένα πρότυπο που έδινε μεγαλύτερη σημασία στο γνωρίζω – πώς παρά στο γνωρίζω – ότι. Συν το γνωρίζω το τί να μην κάνω. Η παγκοσμιοποιημένη χρηματιστηριακή οικονομία αντιμετωπιζόταν ως ζωντανός οργανισμός που δεχόταν επίθεση από παθογόνους οργανισμούς. Η τέλεια αγορά πήγε περίπατο και οι ασθένειες πάντα καιροφυλακτούσαν. Το ζητούμενο ήταν η παρεμπόδιση της μετάδοσής των σε όλο τον οργανισμό. 

Τώρα, μετά την κρίση της προηγούμενης δεκαετίας κι ακόμα περισσότερο με τον covid-19, τα πράγματα γίνονται ακόμη πιο περίεργα. Κι απ’ ό,τι φαίνεται το νέο πρότυπο θα είναι αυτό του συγγραφέα ιστοριών τρόμου.